Ông Trump chỉ còn một lựa chọn để kéo giảm giá xăng dầu?

Khủng hoảng năng lượng đang là gánh nặng tài chính đối với người dân Mỹ và là bài toán chính trị nan giải với Nhà Trắng.

Lạm phát đang tăng trở lại, tiền lương thực tế suy giảm và cử tri đang đổ lỗi cho Tổng thống Donald Trump vì giá xăng lên tới 4,50 USD/gallon.

Hiện ông Trump đang đối mặt với thời khắc buộc phải hành động để ngăn giá xăng vượt qua mức kỷ lục dưới thời ông Biden.

Tuy nhiên, ông Trump đã triển khai các biện pháp khẩn cấp nhằm hạn chế thiệt hại. Chính quyền của ông đang xả dầu từ kho dự trữ chiến lược của Mỹ với tốc độ nhanh nhất lịch sử. Các hạn chế vận tải biển đã được nới lỏng. Một số lệnh trừng phạt đối với Nga và Venezuela cũng được giảm nhẹ.

Dù nhiều ý tưởng khác đã được đưa ra, như tạm ngừng thu thuế xăng liên bang, thực tế là Trump chỉ còn một đòn bẩy duy nhất để kéo giảm giá xăng: Mở lại eo biển Hormuz bằng mọi giá. “Chính quyền gần như chẳng còn nhiều việc có thể làm”, Jan Stuart, chiến lược gia năng lượng toàn cầu tại Piper Sandler, nhận định.

Đó là lý do Stuart cho rằng cuộc khủng hoảng năng lượng sẽ còn tồi tệ hơn trong mùa xuân và mùa hè năm nay, có thể đẩy giá xăng lên 5 USD/gallon ngay trong tháng này.

Ông dự báo giá dầu Brent kỳ hạn trung bình sẽ đạt 130 USD/thùng trong quý tới, phá vỡ kỷ lục trước đó theo quý, và sẽ tiếp tục duy trì quanh mức 100 USD vào năm sau.

Nhà Trắng cho biết ông Trump đã thực hiện nhiều bước đi nhằm xử lý biến động trên thị trường năng lượng, bao gồm miễn áp dụng Đạo luật Jones trong 60 ngày.

“Ông Trump luôn nói rõ rằng đây chỉ là những gián đoạn ngắn hạn và tạm thời. Tổng thống đã kéo giá dầu và khí đốt xuống mức thấp nhất nhiều năm với tốc độ kỷ lục, và khi hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz trở lại bình thường, giá năng lượng sẽ lại lao dốc”, người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers tuyên bố.

Tạm miễn thuế xăng giúp tiết kiệm ít hơn nhiều so với tưởng tượng

Ông Trump gần đây đã ủng hộ việc tạm ngừng thu thuế xăng liên bang ở mức 18,4 cent/gallon.

Tuy nhiên, theo phân tích của Penn Wharton Budget Model - một tổ chức nghiên cứu phi đảng phái - việc miễn thuế xăng trong suốt 122 ngày cao điểm đi lại mùa hè sẽ khiến Quỹ Đường cao tốc Mỹ thất thu 11,5 tỷ USD mà không mang lại nhiều hỗ trợ đáng kể cho người tiêu dùng.

Phân tích cho thấy ngay cả khi đổ đầy bình xăng 15 gallon mỗi tuần, tổng số tiền tiết kiệm được trong suốt thời gian miễn thuế cũng chỉ khoảng 35 USD.

Jason Bordoff, Giám đốc sáng lập Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho rằng việc miễn thuế xăng sẽ “làm tăng nhu cầu nhiên liệu trong bối cảnh nguồn cung thấp”. Nói cách khác, đó chính xác là điều không nên làm lúc này.

Không có gì ngạc nhiên khi các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện năm 2022 từng gọi việc miễn thuế xăng là “chiêu trò”. Ông Barack Obama khi còn là ứng viên Tổng thống năm 2008 cũng từng nói như vậy sau khi cả bà Hillary Clinton và ông John McCain ủng hộ việc đình chỉ thuế xăng.

“Đó đúng là một chiêu trò. Ông ấy nói đúng”, Mark Zandi - cố vấn kinh tế hàng đầu của ông McCain trong chiến dịch tranh cử năm 2008 và hiện là kinh tế trưởng của Moody’s Analytics - nói với CNN khi nhắc lại nhận định của ông Obama.

Cấm xuất khẩu có thể phản tác dụng

Một số nghị sĩ đã kêu gọi chính quyền ông Trump cân nhắc lựa chọn “hạt nhân”: Hạn chế hoặc thậm chí cấm xuất khẩu dầu thô, xăng và các sản phẩm dầu mỏ khác của Mỹ.

Dù một số nhà phân tích thừa nhận giá xăng tại Mỹ có thể giảm nhanh nếu xuất khẩu bị cấm, họ cho rằng mức giảm đó chỉ mang tính tạm thời và biện pháp cực đoan này sẽ khiến thị trường năng lượng thêm bất ổn.

Các nhà máy lọc dầu nhiều khả năng sẽ cắt giảm sản lượng xăng. Các công ty dầu khí tại Texas sẽ chịu thiệt hại nặng nề. Và giá dầu thế giới sẽ tăng vọt, gây cú sốc cho kinh tế toàn cầu.

“Khoan đi, cứ khoan đi” vẫn chưa xảy ra

Sản lượng dầu của Mỹ đang ở mức kỷ lục, nhưng chưa tăng tốc kể từ khi ông Trump nhậm chức, ngay cả khi giá dầu đã vượt 100 USD/thùng.

Theo các ước tính sơ bộ của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), sản lượng dầu thô của Mỹ tuần trước đạt 13,7 triệu thùng/ngày. Con số này gần như không thay đổi so với mức 13,8 triệu thùng/ngày vào cuối năm 2025.

Các chuyên gia dự báo của EIA - cơ quan thống kê thuộc Bộ Năng lượng Mỹ - cho rằng sản lượng dầu Mỹ năm nay sẽ đi ngang ở mức 13,6 triệu thùng/ngày. Họ dự báo sản lượng sẽ tăng tốc, nhưng phải tới năm sau và ngay cả khi đó cũng chỉ tăng nhẹ lên 14,1 triệu thùng/ngày.

Gọi cho Riyadh?

Trước đây, các quan chức Nhà Trắng từng tìm đến Ả Rập Xê-út để kiềm chế giá xăng.

Ả Rập Xê-út không chỉ là lãnh đạo OPEC mà còn là một trong số rất ít quốc gia trên thế giới có khả năng nhanh chóng tăng nguồn cung dầu. “Công cụ hiệu quả nhất trước đây chính là chiếc điện thoại - gọi cho Ả Rập Xê-út và đề nghị họ mở van bơm dầu”, Bob McNally, nhà sáng lập kiêm chủ tịch Rapidan Energy Group và cựu cố vấn năng lượng cho Tổng thống George W. Bush, cho biết.

Nhưng lựa chọn đó hiện cũng không còn khả thi vì việc đóng cửa eo biển Hormuz đã làm gián đoạn phần lớn hoạt động xuất khẩu dầu của Ả Rập Xê-út.

Một vòng xung đột mới?

Tất cả những điều này phần nào lý giải vì sao nhiều chuyên gia kỳ cựu trên thị trường năng lượng đang chuẩn bị cho khả năng bùng phát một vòng đối đầu mới với Iran.

Công ty của ông McNally hiện đánh giá chỉ có 10% khả năng đạt được thỏa thuận giúp mở lại eo biển Hormuz trong ngắn hạn - 20% khả năng tình hình giữ nguyên và 70% khả năng xung đột leo thang trở lại trong vòng 4 đến 6 tuần tới.

“Nếu buộc phải mở lại eo biển mà không có thỏa thuận nào trên bàn đàm phán, thì không còn lựa chọn nào khác ngoài việc leo thang xung đột”, ông nói.

Một đợt giao tranh mới có thể khiến giá năng lượng tăng cao hơn nữa nếu gây thiệt hại lớn cho các cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu trong khu vực.

Ông McNally dự báo giá dầu Brent kỳ hạn sẽ sớm tăng lên khoảng 150 USD/thùng, tiệm cận mức đỉnh lịch sử 147,50 USD/thùng thiết lập vào tháng 7/2008 trong thời kỳ Đại suy thoái.

“Đây là vấn đề chỉ có thể giải quyết bằng một chính sách duy nhất: Mở lại eo biển Hormuz”, ông McNally nói./.

Nguồn: Petrotimes