Chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ tại Quốc hội Mỹ báo hiệu khả năng cuộc chiến ở Iran sẽ sớm kết thúc, qua đó giảm rủi ro địa chính trị, hỗ trợ hạ nhiệt lạm phát và lãi suất.

Chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ tại Quốc hội Mỹ báo hiệu khả năng cuộc chiến ở Iran sẽ sớm kết thúc, qua đó giảm rủi ro địa chính trị, hỗ trợ hạ nhiệt lạm phát và lãi suất. (Ảnh minh họa)

Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump vẫn còn gần hai tháng nắm quyền chủ động trước khi Quốc hội mới tiếp quản. Điều này tạo ra bất ổn ngắn hạn và nguy cơ xung đột tiếp tục leo thang.

Giá dầu có thể hạ nhiệt trong ngắn hạn, nhưng những thiệt hại đối với năng lực lọc dầu toàn cầu và lượng dự trữ dầu chiến lược (SPR) suy giảm sẽ tiếp tục tạo áp lực tăng giá trong dài hạn.

Tổng thống Donald Trump vừa chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ khi đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Đáng chú ý, ứng viên Dân chủ James Talarico giành chiến thắng tại Texas, bang do đảng Cộng hòa kiểm soát từ năm 1988; trong khi ông Adam Hamilton chiến thắng tại Kansas, nơi đã 94 năm chưa bầu một thượng nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ.

Quốc hội mới sẽ chính thức hoạt động từ ngày 3/1 tới. Trong thời gian chờ chuyển giao quyền lực, Tổng thống Trump vẫn còn khoảng hai tháng để triển khai các chính sách của mình. Vấn đề được quan tâm nhất hiện nay là cuộc chiến tại Trung Đông, vốn được xem là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của đảng Cộng hòa.

Xung đột ở Iran sẽ thay đổi ra sao?

Cuộc chiến tại Trung Đông là rủi ro lớn đối với kinh tế toàn cầu, bởi giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài sẽ đẩy lạm phát tăng, buộc các ngân hàng trung ương duy trì hoặc nâng lãi suất. Đây là kịch bản bất lợi đối với thị trường chứng khoán, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang có mức độ đòn bẩy tài chính cao.

Tổng thống Trump chưa có dấu hiệu muốn ngừng các cuộc tấn công nhằm vào Iran, trong khi Tehran vẫn liên tục đe dọa và tấn công các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Tháng 10 là giai đoạn bạo lực nhất, với hơn 30 tàu bị nhắm mục tiêu bằng tên lửa hoặc thủy lôi của Iran.

Dù vậy, kỳ vọng về việc đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội đang khiến thị trường tin rằng cuộc chiến có thể sớm đi đến hồi kết.

Về mặt pháp lý, Tổng thống Mỹ có quyền quyết định các hoạt động quân sự, nhưng Quốc hội nắm quyền phân bổ ngân sách. Vì vậy, dù ông Trump có thể tiếp tục theo đuổi mục tiêu thay đổi chế độ tại Iran, một Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát nhiều khả năng sẽ không thông qua các khoản ngân sách bổ sung cho xung đột.

Theo ước tính của Lầu Năm Góc, cuộc chiến Iran đến nay đã tiêu tốn khoảng 47 tỷ USD. Trong khi đó, Iran vẫn có khả năng gây bất ổn tại eo biển Hormuz, đồng nghĩa với việc Mỹ có thể phải chi thêm hàng chục tỷ USD nếu muốn làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Tehran.

Chuyên gia cho rằng đảng Dân chủ khó có khả năng chấp thuận thêm ngân sách quân sự, qua đó hạn chế đáng kể khả năng kéo dài xung đột của ông Trump. Theo dự đoán, cuộc chiến khó có thể kéo dài thêm 5-6 tháng, bởi chính quyền có thể đối mặt với tình trạng thiếu ngân sách trước năm tài khóa kết thúc vào ngày 30/9/2027.

Đây là tín hiệu tích cực đối với thị trường tài chính. Chứng khoán Mỹ tăng mạnh trong khi giá dầu lao dốc sau kết quả bầu cử. Tuy nhiên, nhà đầu tư không nên vội lạc quan, bởi Quốc hội mới chưa chính thức tiếp quản và ông Trump vẫn có đủ thẩm quyền để tiếp tục các chiến dịch quân sự trong thời gian tới.

Sau thất bại bầu cử, ông Trump có thể tìm cách thực hiện một đợt tấn công cuối cùng nhằm tránh bị xem là nhượng bộ trước Iran. Xét về chính trị, khi đã mất quyền kiểm soát Quốc hội, ông có thể ít chịu áp lực phải thỏa hiệp hơn, khiến nguy cơ leo thang xung đột vẫn hiện hữu.

Triển vọng lạm phát và giá năng lượng

Về dài hạn, chiến thắng của Đảng Dân chủ có thể tạo điều kiện để cuộc chiến Iran kết thúc, qua đó giúp giảm áp lực lạm phát và cuối cùng là lãi suất.

Tuy nhiên, việc chấm dứt xung đột cũng đồng nghĩa với khả năng Iran trở thành thế lực có ảnh hưởng lớn nhất tại Trung Đông. Đây là kịch bản khó được Israel chấp nhận, do đó phản ứng của Tel Aviv sẽ là yếu tố quan trọng quyết định diễn biến tiếp theo của khu vực.

Đối với thị trường năng lượng, giá dầu có thể giảm trong ngắn hạn nếu không xuất hiện thêm các cuộc tấn công. Tuy nhiên, khó có khả năng giá dầu quay trở lại mức cuối năm 2025.

Nguyên nhân là năng lực lọc dầu toàn cầu đã chịu thiệt hại đáng kể sau nhiều cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tại Trung Đông và Nga. Những tổn thất này không thể được bù đắp trong thời gian ngắn. Bên cạnh đó, Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ (SPR) đang ở gần mức thấp kỷ lục.

Ngay cả khi xung đột kết thúc, Mỹ vẫn cần nhiều năm để bổ sung hàng trăm triệu thùng dầu vào kho dự trữ. Quá trình này sẽ tạo áp lực hỗ trợ giá dầu trong dài hạn, bởi việc duy trì nguồn dự trữ đủ lớn là cần thiết để ứng phó với các cuộc khủng hoảng năng lượng trong tương lai.

Chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ đã làm thay đổi đáng kể triển vọng cuộc chiến tại Trung Đông, mở ra khả năng xung đột sớm kết thúc và giảm bớt rủi ro đối với kinh tế toàn cầu.

Dù vậy, nhà đầu tư nên thận trọng ít nhất thêm một tháng trước khi đưa ra kết luận. Nguy cơ leo thang quân sự vẫn tồn tại, dù thấp hơn trước bầu cử. Diễn biến cuối cùng không chỉ phụ thuộc vào Washington mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ phản ứng của Israel.

Về thị trường năng lượng, giá dầu có thể giảm trong ngắn hạn, nhưng những tổn thất đối với năng lực lọc dầu và nhu cầu tái bổ sung kho dự trữ chiến lược sẽ tiếp tục là các yếu tố hỗ trợ giá trong dài hạn./.

Nguon: Petrotime